NEN 3840: wat betekent de norm voor uw middenspanningsinstallatie?

Heeft uw bedrijf een eigen transformatorstation of compactstation, dan bent u eigenaar van een middenspanningsinstallatie. Daarmee heeft u te maken met NEN 3840, ook wel geschreven als NEN3840. Deze norm bepaalt hoe u een hoog- of middenspanningsinstallatie veilig beheert en hoe er veilig aan gewerkt wordt. In dit artikel leest u wat de norm inhoudt, wat die van u als eigenaar vraagt en hoe u het praktisch regelt.

In het kort

  • NEN 3840 is de norm voor het veilig beheren van en werken aan hoog- en middenspanningsinstallaties. Voor laagspanning geldt NEN 3140.
  • In een transformatorstation komen beide normen samen: de middenspanningskant valt onder NEN 3840, de laagspanningskant onder NEN 3140.
  • De norm vraagt om een aangewezen installatieverantwoordelijke (IV) die toeziet op veilig gebruik, inspectie en onderhoud.
  • Is dat niet geregeld, dan loopt u risico op aansprakelijkheid, problemen met uw verzekering en sancties van de Nederlandse Arbeidsinspectie.
  • DBT Energie kan het IV-schap voor uw transformatorstation of compactstation volledig overnemen.

Wat is NEN 3840?

NEN 3840 is de Nederlandse norm voor de bedrijfsvoering van hoog- en middenspanningsinstallaties. De norm beschrijft hoe een organisatie haar installatie veilig beheert, wie daarvoor verantwoordelijk is en hoe werkzaamheden aan of nabij de installatie veilig worden uitgevoerd. De norm wordt uitgegeven door het Nederlands Normalisatie-instituut (NEN).

Waarom er voor hoogspanning een aparte norm is, wordt duidelijk als u kijkt naar de risico’s. Arboportaal, de website van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, wijst erop dat bij hoogspanning, meer dan 1000 volt, te dicht naderen van een geleider al heel gevaarlijk is. Direct contact is dus niet nodig om een ongeval te veroorzaken. Bij middenspanning is daarom extra aandacht nodig voor wie de installatie mag betreden, wie er mag werken en onder welke voorwaarden.

NEN 3840 of NEN 3140: welke geldt voor u?

Beide normen gaan over de veilige bedrijfsvoering van elektrische installaties. Het verschil zit in de spanning:

  • NEN 3140 geldt voor laagspanningsinstallaties.
  • NEN 3840 geldt voor hoog- en middenspanningsinstallaties.

In een transformatorstation komen beide samen. Het station ontvangt middenspanning van de netbeheerder en de transformator zet die om naar 400 volt, de spanning die bedrijven in Nederland gebruiken. De middenspanningskant van uw station valt daarmee onder NEN 3840, de laagspanningskant onder NEN 3140. Als eigenaar van een transformatorstation heeft u dus met allebei te maken.

Is NEN 3840 verplicht?

De verplichting om uw elektrische installaties veilig te beheren komt uit de Arbowet. NEN 3140 en NEN 3840 werken die verplichting uit in concrete afspraken: hoe u de verantwoordelijkheid belegt, hoe u werkzaamheden organiseert en hoe u de installatie in goede staat houdt.

Volgens Arboportaal legt u de maatregelen om risico’s met elektriciteit te beperken vast in uw risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) en het bijbehorende plan van aanpak. Heeft u een eigen middenspanningsinstallatie, dan hoort het beheer volgens NEN 3840 daar dus bij.

De installatieverantwoordelijke onder NEN 3840

De kern van NEN 3840 is dat er altijd iemand formeel verantwoordelijk is voor de installatie: de installatieverantwoordelijke, kortweg IV. Deze verantwoordelijkheid heet het IV-schap. De IV is een aangewezen, gekwalificeerde persoon of partij en is onder meer verantwoordelijk voor:

  • het vaststellen dat de installatie veilig gebruikt kan worden;
  • het toezicht houden op werkzaamheden aan de installatie;
  • het instrueren van medewerkers die aan of nabij de installatie werken;
  • het bijhouden van de inspectie- en onderhoudsrapportages.

De aanstelling van de IV legt u vast in een formeel document of contract. Daarin staan de verantwoordelijkheden en bevoegdheden, zodat voor iedereen duidelijk is wie waarvoor aanspreekbaar is.

Wat als het niet geregeld is?

Een middenspanningsinstallatie zonder aangewezen installatieverantwoordelijke is een risico, juridisch en praktisch:

  • Aansprakelijkheid. Gebeurt er een incident, dan kan uw organisatie aansprakelijk worden gesteld.
  • Verzekering. Verzekeraars kunnen bij een incident de dekking weigeren als het beheer niet volgens de norm is geregeld.
  • Toezicht. De Nederlandse Arbeidsinspectie kan boetes opleggen of zelfs uw bedrijf stilleggen.

Daarnaast speelt de bedrijfscontinuïteit. Een installatie die niet volgens NEN 3840 wordt beheerd en onderhouden, loopt meer kans op storingen. En bij een storing is het juist belangrijk dat duidelijk is wie er mag schakelen en ingrijpen.

Inspectie en onderhoud binnen het IV-schap

NEN 3840 vraagt niet alleen om een aangewezen verantwoordelijke, maar ook om een installatie die in goede staat blijft. Periodieke inspectie en onderhoud horen daarom bij het IV-schap.

Als installatieverantwoordelijke zorgt DBT Energie ervoor dat uw middenspanningsinstallatie volgens NEN 3840 wordt beheerd, geïnspecteerd en onderhouden. U krijgt een goedgekeurde installatie, zonder dat u zelf iets hoeft te regelen. Binnen het IV-schap verzorgen wij onder andere:

  • periodieke visuele inspectie;
  • oliebemonstering bij oliegevulde transformatoren;
  • preventief onderhoud en reparaties;
  • toegangsbeheer en het onderhoud van sloten en hang- en sluitwerk;
  • een storingsdienst die 24/7 bereikbaar is.

IV-schap uitbesteden aan DBT Energie

Niet elke organisatie heeft zelf de kennis in huis om de rol van installatieverantwoordelijke voor middenspanning in te vullen. U kunt het IV-schap daarom uitbesteden. DBT Energie neemt de volledige IV-verantwoordelijkheid over voor het middenspanningsdeel van uw installatie. Onze technici zijn gecertificeerd en DBT Energie werkt volgens NEN 3140 en NEN 3840.

Wij voeren het IV-schap uitsluitend uit voor transformatorstations en compactstations. Dat kan ook als wij uw station niet zelf hebben geleverd.

Lees meer over wat wij als installatieverantwoordelijke voor u doen op onze pagina over IV-schap, of in het artikel IV-schap: waarom dit goed geregeld moet zijn.

Veelgestelde vragen over NEN 3840

Wat is NEN 3840?

NEN 3840 is de Nederlandse norm voor de bedrijfsvoering van hoog- en middenspanningsinstallaties. De norm beschrijft hoe u de installatie veilig beheert, wie daarvoor verantwoordelijk is en hoe er veilig aan gewerkt wordt.

Wat is het verschil tussen NEN 3840 en NEN 3140?

NEN 3140 geldt voor laagspanningsinstallaties, NEN 3840 voor hoog- en middenspanningsinstallaties. In een transformatorstation komen beide samen: de middenspanningskant valt onder NEN 3840, de laagspanningskant onder NEN 3140.

Is NEN 3840 verplicht?

De verplichting om elektrische installaties veilig te beheren komt uit de Arbowet. NEN 3840 werkt die verplichting voor hoog- en middenspanning uit. Heeft u een eigen middenspanningsinstallatie, dan hoort beheer volgens NEN 3840 bij uw verplichtingen als werkgever.

Wie mag installatieverantwoordelijke zijn?

Een aangewezen, gekwalificeerde persoon of partij. U kunt de rol zelf invullen of uitbesteden aan een gecertificeerde partij. De aanstelling legt u vast in een formeel document of contract.

Wat gebeurt er als ik geen installatieverantwoordelijke heb aangesteld?

Dan loopt u het risico op aansprakelijkheid bij incidenten, kan een verzekeraar de dekking weigeren en kan de Nederlandse Arbeidsinspectie boetes opleggen of uw bedrijf stilleggen.

Kan ik het IV-schap uitbesteden?

Ja. DBT Energie neemt het IV-schap over voor transformatorstations en compactstations, ook als wij het station niet zelf hebben geleverd. Inspectie, onderhoud en een 24/7 storingsdienst horen daarbij.

Kort samengevat

NEN 3840 regelt de veilige bedrijfsvoering van hoog- en middenspanningsinstallaties. Als eigenaar van een transformatorstation of compactstation heeft u er dus mee te maken, naast NEN 3140 voor de laagspanningskant. De belangrijkste stap is een aangewezen installatieverantwoordelijke die toeziet op veilig gebruik, inspectie en onderhoud. Heeft u die kennis niet zelf in huis, dan kunt u het IV-schap uitbesteden.

Uw middenspanningsinstallatie volgens NEN 3840?
DBT Energie neemt het IV-schap voor uw transformatorstation of compactstation volledig over. U krijgt een goedgekeurde installatie, met inspectie, onderhoud en een 24/7 storingsdienst. Bekijk onze pagina over IV-schap, bel 085 902 0214 of mail verkoop@dbt-energie.nl.

→ IV-schap uitbesteden

Weten welk transformatorstation bij uw situatie past?

Vraag een offerte op maat aan. U krijgt binnen 24 uur antwoord van een adviseur.

Offerte op maat